Biblioterapia - Rafał Miętkiewicz


Rok 1984 - George Orwell


Ustroje totalitarne od zawsze powodowały w ludziach ambiwalentne uczucia. Niemożność swobodnego wypowiadania swojego zdania, odebranie prawa do wolnego dysponowania wolną wolą, a co najważniejsze – nakaz rezygnacji z własnego myślenia – to okrutne realia kreowane przez reżim. Jednocześnie do dnia dzisiejszego taki ustrój panuje w niektórych krajach na świecie (np. Chiny, Korea Północna). Niezrozumiały fenomen? Niekoniecznie. Być może, w pewien trudny do pojęcia z pozoru sposób, system totalitarny stanowi odpowiedź na specyficzne potrzeby jednostki.

George Orwell w swojej książce podejmuje udaną próbę prezentacji takiego świata. Główny bohater powieści, Winston, zauważa szaleństwo świata, w którym przyszło mu żyć. Na co dzień pracuje w Ministerstwie Prawdy, która zajmuje się głównie… fałszowaniem rzeczywistości. Dopuszczając się największego z możliwych przestępstw – myślozbrodni – próbuje dociec, czy cokolwiek z tego, co jest mu przekazywane, jest prawdziwe. Pisze pamiętnik:

„Do przyszłości czy przeszłości, do czasów, w których myśl jest wolna, w których ludzie różnią się między sobą i nie żyją samotnie – do czasów, w których istnieje prawda, a tego co się stało nie można zmienić. Z epoki identyczności, z epoki samotności, z epoki Wielkiego Brata, z epoki dwójmyślenia – pozdrawiam was!”

Ryzykuje nie tylko życiem – karą za niezależność, wątpliwości i szukanie prawdy jest ewaporacja – całkowite wymazanie jednostki z kart historii i świadomości innych osób.

Traktując system totalitarny symbolicznie, wraz z lekturą książki otrzymujemy bezcenne studium zniewolenia jednostki ( np. przez rodzinę, grupę społeczną, zawodową, etc. ), zniewolenia, które nie pozwala na separację i rozwój. Próby dotarcia do prawdy, podejmowane przez głównego bohatera książki, służyć mogą jako ilustrację pragnienia wolności, wraz ze wszystkimi konsekwencjami jego realizacji.


George Orwell George Orwell, właściwie Eric Arthur Blair (ur. 25 czerwca 1903, zm. 21 stycznia 1950) – pisarz i publicysta angielski, uczestnik hiszpańskiej wojny domowej. Urodzony w Motihari w Bengalu, do Anglii przeprowadził się w 1907 roku. Jego dzieła odznaczają się inteligencją i dowcipem oraz wrażliwością na nierówności społeczne. Zagorzały krytyk systemów totalitarnych, zwolennik socjalizmu demokratycznego.

Często uznawany za najlepszego kronikarza angielskiej kultury XX wieku, Orwell pisał powieści i felietony; zajmował się także krytyką literacką. Za jego najbardziej znane dzieła uznawane są: futurystyczna, antyutopijna powieść Rok 1984 i satyryczna opowieść będąca alegorią systemu totalitarnego, Folwark zwierzęcy. Obie te książki sprawiły, że Orwell należy do grona najchętniej czytanych pisarzy XX wieku.